Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için “yaş şartı” en büyük engel gibi görünse de, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatındaki bazı özel maddeler, belirli şartları sağlayanlara yaşa takılmadan kapıyı aralıyor. 3600 ve 4400 prim günü rakamları, belirli bir kesim için “altın anahtar” niteliği taşıyor.
Yaş şartı tamamen aranmadan emekli olabilmenin yolu Engelli Hakkıyla Emeklilik ve Malulen Emeklilik sisteminden geçmektedir. Vergi indirimi alan ve en az %40 engellilik oranı bulunan sigortalılar, işe giriş tarihlerine göre 3600 ile 4400 gün prim ödediklerinde yaşlarına bakılmaksızın emekli olabilirler. Bunun dışındaki normal çalışanlar için 3600 gün (kısmi emeklilik), yaş şartının kalktığı değil; kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını doldurmak kaydıyla “yaştan emekli olma” imkanı sunan bir maddedir.
Bu hak, sadece 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olan ve sakatlık vergi indirimi alan çalışanlar için geçerlidir.
1. derece (%80 ve üzeri) engelli olan bir çalışan, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü tamamladığı an, yaşı 40 da olsa 45 de olsa emeklilik dilekçesi verebilir. Eğer engellilik oranı %40-59 (3. derece) ise, 8 Eylül 1999 öncesi girişliler için gereken gün sayısı yine 3600’dür, ancak sigortalılık süresi 18 yıla çıkar.
İşe giriş tarihi 2000’li yıllara sarkanlar için 3600 gün barajı yükselmektedir.
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008 ve sonrası olan, çalışma gücü kaybı %40-49 arasında bulunan (3. derece engelli) çalışanlar. Bu gruptakiler için yaş şartı aranmaz ancak tamamlanması gereken prim günü 4400’e çıkar. Ayrıca 18 yıllık sigortalılık süresinin de dolmuş olması gerekir.
En çok yanlış anlaşılan konu budur. EYT yasasıyla birlikte normal emeklilikte yaş şartı kalkmış olsa da, 3600 günle kısmi emeklilikte yaş şartı kaldırılmamıştır.
8 Eylül 1999 öncesi girişi olan bir çalışan, 3600 günü doldurduğunda “yaşsız” emekli olamaz. Bu kişi, prim günü az olduğu için normal emekli olamaz; ancak kadınsa 58, erkekse 60 yaşını doldurduğunda 3600 günle “yaştan” emekli olma hakkı kazanır.
Eğer bir çalışan iş hayatına başladıktan sonra çalışma gücünü %60 oranında kaybederse, ne 3600 ne de 4400 güne ihtiyacı kalır.
10 yıl sigortalılık süresi ve sadece 1800 gün prim. Bu durumda yaşa bakılmaz, rapor onaylandığı an emekli maaşı bağlanır.
Yaş şartı olmadan 3600 veya 4400 günle emekli olmanın tek yasal yolu, devlet hastanelerinden alınacak geçerli bir sağlık kurulu raporu ve vergi dairesinden alınacak vergi indirimi belgesidir. Sağlık sorunu veya engeli bulunmayan normal bir sigortalı için 3600 gün, erken emeklilik değil; yaşlılıkta (58-60 yaş) az primle emekli olma imkanıdır.
