Dışarıdan bakıldığında sessiz, sakin ve uçsuz bucaksız bir mavilik… Ancak dünyanın en büyük sodalı ve tuzlu gölü olan Van Gölü’nün yüzeyinin altında, tam anlamıyla 7/24 hiç durmadan işleyen devasa bir “doğa fabrikası” var!
Van YYÜ Su Ürünleri Fakültesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş’un son açıklamaları, asırlardır Nemrut Dağı’nın eteklerinde yatan bu eşsiz su kütlesinin aslında geceleri bile hiç uyumadığını ve mucizevi bir ekosisteme ev sahipliği yaptığını gözler önüne seriyor.
Van Gölü, 3.712 kilometrekarelik devasa alanıyla adeta bir iç deniz. Nemrut Dağı’nın patlamasıyla oluşan bu volkanik set gölü, sodalı yapısıyla dünyada eşi benzeri olmayan dev bir laboratuvar gibi. Dr. Akkuş’un “gölün altında devasa bir fabrika çalışıyor” benzetmesi tam da bu yüzden: Yüzey durgun görünse de, 451 metreyi bulan derinlikteki akıntılar, devasa mikrobiyalit (su altı peribacaları) oluşumları ve canlı popülasyonu tıpkı bir fabrikanın dişlileri gibi kusursuz bir uyumla dönmeye devam ediyor.
Yıllarca Van Gölü’nde sadece meşhur İnci Kefali’nin yaşadığı sanılıyordu. Ancak bu gizli fabrikanın çarkları arasında saklanan büyük bir sürpriz daha var:
Dünyada sadece bu sodalı suda yaşayabilen, üreme döneminde suyun akışına ters yüzerek adeta uçarcasına tatlı sulara göç eden efsanevi balık. Bölgedeki tam 20 bin kişinin en büyük geçim kaynağı! 2018 yılında Jandarma Su Altı Timleri tarafından, 13 metre yükseklikteki mikrobiyalitlerin (su altı kayaçlarının) içinde keşfedilen yepyeni bir tür. Bu gizemli balık üzerindeki bilimsel araştırmalar hala büyük bir heyecanla devam ediyor.
Bu devasa su altı fabrikası sadece doğayı değil, bölge ekonomisini de ayakta tutuyor. İnci kefalinin neslinin tükenmemesi ve fabrikanın çarklarının durmaması için her yıl 15 Nisan – 15 Temmuz tarihleri arasında sıkı bir av yasağı uygulanıyor. Balıkların tatlı sulara yaptığı o muazzam göç yolculuğu ise her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti bölgeye çekiyor.
