ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının küresel piyasalarda yarattığı sarsıntı, Türkiye’deki faiz oranlarını da doğrudan vurdu. Merkez Bankası’nın (TCMB) savaşın ekonomik etkilerini dizginlemek için peş peşe attığı adımlar, piyasadaki nakit sıkışıklığını (likidite açığını) 1 trilyon liranın üzerine çıkarırken, bankaların mevduat faizlerinde rekor artışlar yaşanmasına neden oldu.
İşte finansal piyasalardaki son dalgalanmanın yatırımcıya ve cebimize yansımaları:
Faizler Neden Bir Anda Fırladı?
Savaşın başlamasıyla birlikte Merkez Bankası, piyasayı fonladığı haftalık ihalelere ara vererek fonlama maliyetini %40 seviyesine çekti. Piyasadan fazla likiditenin çekilmesi ve zorunlu karşılık muafiyetlerinin kaldırılmasıyla bankalar ciddi bir nakit sıkışıklığı yaşamaya başladı. TL bulmakta zorlanan ve mevduat hedeflerini tutturmak isteyen bankalar, çareyi faiz oranlarını artırarak vatandaşı TL mevduata çekmekte buldu. Sonuç olarak ticari kredi faizleri %50‘nin üzerine çıkarken, mevduat faizleri de adeta kanatlandı.
100 Bin Lirası Olan İçin Yeni Oranlar Ne?
Savaş öncesi %30’lar seviyesinde olan mevduat faizleri, sadece mart ayı içinde yaklaşık 4 puanlık bir sıçrama yaşadı.
Ortalama bir bankada 100 bin liralık 32 günlük mevduatın faizi %37’den %41’in üzerine çıktı.
Bazı bankalar 1 milyon TL üzeri birikimler için oranları %42 seviyesine kadar yükseltti.
En dikkat çekici rekabet ise “yeni müşteri” kapma yarışında yaşanıyor: Parasını yeni getiren müşterilere bankalar %45,5‘e varan astronomik faiz oranları teklif ediyor.
Merkez Bankası’ndan Bankalara “Swap” Can Simidi
Piyasadaki 1 trilyon lirayı aşan devasa açığın bankaları çok fazla zorlamaması için Merkez Bankası uzun süredir kapalı olan bir kapıyı yeniden açtı: Döviz karşılığı TL swap işlemleri. Bu hamleyle bankalar, ellerindeki dövizi Merkez Bankası’na verip karşılığında TL alarak kısa vadeli nakit ihtiyaçlarını giderebilecek. Uzmanlar bu adımın hem bankaları rahatlatacağını hem de Merkez Bankası’nın döviz rezervlerini güçlendireceğini belirtiyor.
Döviz Satışında Fatura Ağır: Mart Ayında 44.1 Milyar Dolar Eridi
QNB ekonomistlerinin çarpıcı hesaplamalarına göre; piyasayı dengelemeye çalışan Merkez Bankası sadece geçtiğimiz hafta 17.8 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi. Mart ayının toplamındaki döviz satışı ise 44.1 milyar doları buldu. Bu durum, swap hariç net rezervlerin 35 milyar dolara kadar gerilemesine neden oldu.
Yatırımcı Altına da Göz Kırpıyor
Faizlerdeki bu çılgın yükselişe rağmen, altının ons/gram fiyatlarındaki son geri çekilmeler yurt içi yatırımcının iştahını yeniden kabarttı. Bankacılık kaynakları, mevduat ve para piyasası fonlarından çıkan bir kısım paranın, fırsat alımı olarak yeniden altına yönelmeye başladığına dikkat çekiyor. Merkez Bankası’nın nisan ayında da sıkı duruşunu koruması bekleniyor; yani bu yüksek faiz dönemi bir süre daha bizimle olacak gibi görünüyor.
