Sağlık sorunları nedeniyle iş hayatına devam edemeyen vatandaşlar için sosyal güvenlik sisteminde önemli bir çıkış yolu bulunuyor. Çalışma gücünü kaybedenler, yaş şartı aranmaksızın 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün primle emekli aylığına kavuşabiliyor.
Türkiye’de milyonlarca kişiyi etkileyen kronik rahatsızlıklar, çalışma hayatını sürdürmeyi imkansız hale getirdiğinde devlet desteği devreye giriyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülen malulen emeklilik sistemi, yaş sınırına takılmadan maaş bağlanmasına olanak tanıyor. Toplumda yaygın görülen birçok hastalık, gerekli rapor oranına ulaşıldığında erken emeklilik için kapıyı aralıyor.
Malulen emekli olabilmek için sigortalının çalışma gücünü en az %60 oranında kaybettiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şart koşuluyor. Temel şartlar arasında en az 10 yıl sigortalılık süresi ve toplam 1800 gün prim ödemesinin tamamlanmış olması bulunuyor. Başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır engeli bulunanlar için ise 10 yıllık süre şartına bakılmadan sadece 1800 gün primle emeklilik hakkı tanınıyor.
SGK Sağlık Kuralları Yönetmeliği’ne göre, çalışma kapasitesini ciddi oranda düşüren pek çok kronik durum bu kapsama giriyor. Toplumda her 3 kişiden birinde görülen tansiyon, şeker ve kalp damar hastalıklarının ileri evreleri listede üst sıralarda yer alıyor. Emeklilik hakkı doğuran durumlar şunlardır:
Kanser Türleri: Tedavi süreci ve hastalığın evresine göre değerlendiriliyor.
Organ Nakli: Böbrek, karaciğer, kalp veya akciğer nakli olanlar doğrudan malul sayılıyor.
Kronik Böbrek Yetmezliği: Diyalize giren veya böbrek fonksiyonu ciddi azalanlar yararlanıyor.
Nörolojik Hastalıklar: MS, Parkinson, Alzheimer ve ağır epilepsi vakaları kapsama alınıyor.
Kalp ve Damar Sorunları: Kalp yetmezliği ve ağır ritim bozuklukları emeklilik nedeni kabul ediliyor.
Psikiyatrik Durumlar: Tedaviye yanıt vermeyen şizofreni ve bipolar bozukluk gibi ağır tablolar listeye dahil ediliyor.
Malulen emeklilik süreci, sigortalının en yakın SGK merkezine giderek sevk almasıyla başlıyor. Kişi, kurum tarafından belirlenen tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerine yönlendiriliyor. Hastane heyeti tarafından hazırlanan rapor, SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenerek %60 kayıp olup olmadığına karar veriliyor.
Bu süreçte kişinin kendi isteğiyle aldığı raporlar geçerli sayılmıyor; mutlaka SGK sevkiyle hastaneye gidilmesi gerekiyor. Karar olumlu çıktığında, başvuru tarihini takip eden ay başından itibaren emekli aylığı bağlanıyor.
Eksik prim günleri bulunanlar için askerlik veya doğum borçlanması gibi yöntemler 1800 günü tamamlamak adına büyük kolaylık sağlıyor. Borçlanma yoluyla prim gün sayısını artıran vatandaşlar, maluliyet şartlarını sağladıkları takdirde hemen emeklilik dilekçesi verebiliyor. Mevcut sistemde prim ödemelerinin düzenli yatırılması ve kuruma herhangi bir borcun bulunmaması işlemlerin hızlanmasını sağlıyor.
